در این درس یاد می‌گیرید
- تفکیک برنامه معاملاتی از سیستم و استراتژی
- شناخت بخش‌های ضروری برنامه و ترتیب منطقی آن‌ها
- ارزیابی برنامه خود با آزمون «کسی دیگر می‌تواند اجرا کند؟»
پیش‌نیازهای این درس
اگر این مفاهیم برای شما تازه‌اند، پیش از ادامه همان درس‌ها را بخوانید؛ این درس بر پایه آن‌ها ساخته شده است.
سطح نهم، سیستم شما را ساخت. این سطح، برنامه می‌سازد: سندی که سیستم یکی از بخش‌های آن است و همه تصمیم‌های تکرارشدنی را در بر می‌گیرد.
سه لایه، یک سند
| لایه | پاسخ به چه پرسشی؟ |
|---|---|
| استراتژی | منطق تشخیص فرصت (کجا وارد شوم؟) |
| سیستم | ورود، خروج، حجم، شرایط عدم‌معامله |
| برنامه | چه زمانی، چه نمادی، با چه محدودیت‌هایی و با چه چرخه بازبینی |
بسیاری از معامله‌گران لایه اول و دوم را دارند و لایه سوم را نه — و همین است که باعث می‌شود سیستم خوب در عمل فرو بریزد.
بخش‌های ضروری برنامه
| بخش | چه چیزی را تعریف می‌کند | نمونه |
|---|---|---|
| بازار و نماد | دامنه معاملاتی | EUR/USD، XAU/USD |
| سشن | ساعت مجاز معامله | لندن و نیویورک (به وقت خودم) |
| تایم‌فریم | تحلیل و اجرا | تحلیل روزانه، اجرا ۴ ساعته |
| ستاپ‌ها | شرایط ورود هر ستاپ | دو ستاپ نام‌دار با قواعد عینی |
| ریسک | درصد ریسک هر معامله | ۱٪ اکوئیتی |
| سقف زیان | روزانه، هفتگی، ماهانه | ۲٪ / ۵٪ / ۸٪ |
| روزنگار | چه چیزی ثبت می‌شود | ستاپ، پایبندی، وضعیت روانی |
| روتین | پیش و پس از جلسه | چک‌لیست ۵ موردی |
| بازبینی | زمان و پرسش‌های دوره‌ای | هفتگی و ماهانه |
| معیار توقف | چه زمانی متوقف می‌شوم | پس از ۸٪ افت، بازبینی اجباری |
توجه کنید که ریسک، سقف زیان و معیار توقف سه بخش جداگانه‌اند. اشتباه رایج این است که معامله‌گر «ریسک ۱٪» را می‌نویسد و تصور می‌کند همه‌چیز را تعریف کرده است، در حالی که سقف تجمعی و نقطه توقف را مشخص نکرده.
ترتیب منطقی نوشتن
اگر از صفر شروع می‌کنید، به این ترتیب بنویسید:
۱) چه نمادها و در چه ساعتی؟ (دامنه) ۲) چه ستاپ‌هایی؟ (منطق) ۳) ریسک هر معامله و سقف‌های زیان؟ ۴) چه چیزی ثبت می‌کنم؟ ۵) چه زمانی بازبینی می‌کنم؟ ۶) در چه شرایطی متوقف می‌شوم؟
این ترتیب مهم است، چون هر گام بر گام قبلی استوار است: سقف زیان بدون تعریف ریسک هر معامله بی‌معناست، و بازبینی بدون داده ثبت‌شده انجام‌شدنی نیست.
آزمون کیفیت: سه پرسش
پس از نوشتن، سند را با سه پرسش بسنجید:
۱) آزمون غریبه: آیا شخص دیگری می‌تواند با خواندن این سند، معاملات مشابهی بگیرد؟ ۲) آزمون اعداد: آیا همه قواعد عددی یا وضعیتی‌اند (نه توصیفی)؟ ۳) آزمون توقف: آیا می‌دانم دقیقاً چه زمانی از بازار فاصله می‌گیرم؟
اگر پاسخ هر سه «بله» است، برنامه شما در سطح قابل‌اتکا است.
اشتباه رایج
خطای اول، برنامه‌ای که در عمل خوانده نمی‌شود. اگر برنامه در دسترس نباشد یا پیش از جلسه مرور نشود، فقط یک سند اداری است. برنامه باید یک صفحه و در جای دید باشد.
خطای دوم، نوشتن برنامه پس از شروع معاملات. برنامه باید پیش از ورود نوشته شود؛ در غیر این‌صورت، شما در حال توصیف رفتار فعلی هستید، نه تعریف قاعده.
خطای سوم، کپی برنامه دیگری. برنامه به سبک، زمان آزاد، تحمل ریسک و شرایط زندگی شما بستگی دارد. برنامه یک دوست، برای شما کار نمی‌کند.
نکته: برنامه معاملاتی، سندی زنده است. آن را با مداد بنویسید، نه با سنگ — اما هر تغییر باید در بازبینی و با داده انجام شود، نه در لحظه.
جمع‌بندی
- برنامه، لایه سوم تصمیم‌گیری است: چه زمانی، چه نمادی، با چه محدودیت‌هایی.
- بخش‌های ضروری: دامنه، ستاپ، ریسک، سقف زیان، روزنگار، روتین، بازبینی، معیار توقف.
- ریسک هر معامله با سقف تجمعی یکی نیست؛ هر دو را بنویسید.
- آزمون نهایی: دیگری بتواند از این سند معامله کند.
واژه‌های کلیدی این درس
| واژه | معادل لاتین | توضیح |
|---|---|---|
| برنامه معاملاتی | Trading Plan | سند جامعی که بازارها، سشن‌ها، سیستم، قواعد ریسک و چرخه بازبینی را تعریف می‌کند. |
| استراتژی | Strategy | منطق تشخیص فرصت؛ بخشی از سیستم، نه کل آن. |
| دامنه معاملاتی | Trading Scope | تعریف صریح نمادها، سشن‌ها و تایم‌فریم‌هایی که در برنامه مجاز است. |
| معیار توقف | Stop Criterion | شرط مشخصی که با رسیدن به آن، معامله‌گری متوقف یا بازبینی اجباری می‌شود. |
آزمون کوتاه درس
۳ پرسشاختیاری است، اما یادگیری را چند برابر تثبیت می‌کند. پیشرفت شما به پاسخ‌ها گره نخورده است.
پیشرفت خود را ذخیره کنید
مطالعه این درس آزاد است و برای خواندن هر درس دیگری هم نیازی به حساب کاربری ندارید. اما ثبت پیشرفت، ادامه از همان‌جا و دریافت نشان پایان سطح، به حساب FxSun نیاز دارد — رایگان و بدون هزینه.